Tác giả: Nguyễn Ngọc Tư

Thể loại: Tùy Bút

Giới thiệu:

Gió Bụi Lưng Đèo
Bởi vì chiều đã chan ngập thung lũng dưới kia và vẫn đang không ngừng dâng lên cho tới chừng nào núi với bóng tối là một, nên có chút ảo giác đám bụi mà những chiếc xe tải bỏ lại là sương, chỉ khác, chúng dày và thô bạo hơn, như có thể làm xước da một đứa trẻ. Ngó bụi lợp lên tấm bạt che quán, và bôi mờ những đường nét cỗi cằn tựa nếp đá trên gương mặt của đôi người đàn bà ngồi neo quán bên đường, tôi nổi quạu đã lên cổng trời rồi mà vẫn bụi.
Về miền biên lần thứ ba trong bảy năm, đã lường trước dời đổi, nhưng cũng bị nhiều cơn chóng mặt. Ở chỗ tưởng như chỉ bước nữa là đến trời, cao ngàn thước so với mặt nước biển, thị trấn biên vẫn mịt khói thịt nướng, nhạc sàn. Mấy anh trai bản lên xuống dốc mở loa ngoài điện thoại oang oang hồn lỡ sa vào đôi mắt em, tay trắng cùng nhau dệt mộng vàng, chúng ta không thuộc về nhau. Mấy chị bán đặc sản miền biên đã biết xéo xắt với hàng xóm, mật ong chỗ mình là thật, bên kia toàn nước đường thôi.
Thì mình đâu có muốn người ta nghèo, hiền, tội tội hoài, nghĩ vậy nên dặn lòng hãy mừng đi hãy hài lòng. Nên lấy bụi trút buồn, vì nhìn quanh chỉ mỗi nó là không có quyền vô tội.
- Ôi ngày xưa không có đâu, từ lắm người xuôi lên, bụi mới nhiều.
Chị bán khoai nướng nói, giọng của người núi nói thứ tiếng mượn đỡ nghe lờ lợ, nhẹ bẫng gần như không trọng âm, san phẳng cái vực thẳm giữa bằng - trắc. Nhưng câu nói gây cơn cơn dư chấn trong tôi, thấy không chối được, bụi ở đây có phần mình mang tới.
Xứ sở thời chưa bụi, chỉ có những đôi chân trần lầm lũi đi bộ từ núi này qua núi khác, nương nọ rẫy kia, bấm ngón trên đá tai mèo. Cùng với con người, gõ móng đường mòn là ngựa và trâu bò, bầy đàn cũng chẳng thể dấy lên cơn bụi nào có thể làm đục gió, lem ố hoa cỏ bên đường. Con nít giỡn chơi ném vào nhau thứ đất đá mịn được tẩm sương, tinh khiết vậy không đành gọi bụi.
Rồi những cỗ máy văn minh khạc khói leo đèo mang lên biên những thứ không phải là không gây tranh cãi. Một tấm áo kiểu người xuôi ấm qua mùa đông nhưng chính nó làm gái bản nhợt màu đi. Xe máy giúp trai bản qua núi dễ như chơi thì cũng dễ như chơi đưa cậu ta lao xuống vực. Con đường nhựa giúp dân bản bớt chồn chân, thì chợ tình của họ cũng bị những người lạ xông tới rình mò.
Lần thứ ba trong bảy năm, thứ nhiều lên ở miền biên không chỉ...