Tác giả: Nguyễn Minh Châu

Thể loại: Truyện Ngắn

Giới thiệu:

Chợ Tết
Ngưng đọng bế tắc trì trệ -- đó là cảm tưởng bao trùm tâm trí nhà văn Nguyễn Minh Châu khi ông nghĩ về xã hội Việt Nam sau chiến tranh và điều đó được khắc họa đậm nét qua thiên truyện viết từ 2- 1988 mà dưới đây là văn bản tôi muốn các bạn cùng đọc lại.
Sau bài Tiếng kêu thảng thốt cuối cùng của Nguyễn Minh Châu, khi làm công việc xoát sét lại bản đánh máy Chợ tết, tôi nhận ra tác phẩm có một sức khái quát khá lớn.
Không chỉ cái hồn cốt bao trùm khung cảnh sự vật mà như từng nhân vật trong truyện cũng quy tụ về chủ đề chính.
Hãy chú ý rằng hai lần tác giả chỉ ra sự lặp lại đến không ngờ giữa các thế hệ. Ông lái đò nay làm người đi xa về tưởng là ông lái đò xưa còn sống, hóa ra chỉ là con trai ông ta. Mà giữa cô bé bán báo và mụ Tề bán cá, hai mẹ con tưởng là khác nhau bao nhiêu, hóa ra vẫn chung những nét quen thuộc làm nên thân phận người phụ nữ trong một xã hội lạc hậu.
Khi bảo rằng thời gian chỉ để lại trên hình vóc bóng dáng con người những dấu vết của tàn phá tức là trong tâm trí nhà văn đã ấp ủ một điều không tiện nói ra: chiến tranh đã làm cái công việc nó vẫn từng làm ở mọi nơi khác; trải qua chiến tranh, xã hội ta đang lê lết trong một tình trạng trung cổ và không tìm đâu ra những yếu tố mới để tạo ra một sự phát triển đích thực.
Một khía cạnh cũng khiến người đọc hôm nay có thể bất ngờ là cái phương cách giải quyết tình hình mà -- dù không thích nhưng nhân vật Định vẫn thấy không thể có cách nào khác, đấy là bạo lực. Bạo lực sẽ khiến cho sự hỗn loạn tan nát này bị tạm thời đẩy lùi, dù sau đó lại chìm sâu vào trì trệ chắc chắn hơn. Với việc nhắc lại mấy lần chi tiết ngọn roi đuôi cá đuối của lão coi chợ, và cả cái triết lý cai quản chợ búa của lão nữa, tác giả như đã thông qua cái chợ để nói lên tình hình chung của xã hội hậu chiến.
Ngoài những tác phẩm viết trước 1975, Nguyễn Minh Châu còn có những tác phẩm viết sau chiến tranh được dư luận mấy chục năm nay công nhận và coi như một bước phát triển mới của ngòi bút.
Nhưng công nhận là một chuyện còn chỉ ra đâu là những thay đổi cốt tử ở nhà văn, lại là một chuyện hoàn toàn khác....