Tác giả: Phạm Đan Quế

Thể loại: Lịch Sử

Giới thiệu:

Giai Thoại Và Sấm Ký Trạng Trình
Chương 1 Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm
I. SƠ LƯỢC TIỂU SỬ (1)
Nhà thơ triết lý, danh nhân văn hóa lớn Nguyễn Bỉnh Khiêm thường gọi là Trạng Trình sinh năm Tân Hợi (1491), năm Hồng Đức thứ 21 triều Lê Thánh Tông. Cụ quê gốc ở huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng. Cha là Văn Định, học rộng tài cao. Mẹ là con gái quan Thượng thư bộ hộ Nhữ Văn Lan, quê gốc ở làng Yên Tứ Hạ thuộc huyện Tiên Lãng, Hải Phòng, cũng là một người có học vấn và là một phụ nữ có tính cách mạnh mẽ khác thường. Thuở nhỏ, Nguyễn Bỉnh Khiêm đã nổi tiếng thông minh và được mẹ đem thơ quốc âm dạy cho học. Lớn lên, cụ được theo học người thầy nổi tiếng là Bảng nhãn Lương Đắc Bằng tinh thông lý học đã đem sở học dịch lý và bộ sách Thái Ất thần kinh ra truyền dạy cho học trò yêu của mình.
Vào năm 1497, vua Lê Thánh Tõng mất, truyền ngôi cho Lê Hiếu Tông. Khi đó mới 7 tuổi, Nguyễn Bĩnh Khiêm đã phải sống một mình với cha vì mẹ đã bỏ nhà ra đi do bất đồng trong dạy dỗ con cái.
Khi Nguyễn Bỉnh Khiêm vào tuổi trưởng thành thì nhà Lê cũng bắt đầu giai đoạn cực kỳ suy yếu dưới triều Lê Uy Mục (1505 - 1509). Trong Đại Việt sử ký toàn thư, sử gia Ngô Sĩ Liên đã viết: Nhà vua thích uống rượu, hay giết người, hiếu sắc, làm sai, hại giết người tôn thất, giết ngầm từ mẫu, họ ngoại chuyên quyền, trăm họ oán giận người đời gọi là Vua quỷ, điềm loạn hiện ra từ đấy . Tiếp đó lại là triều vua Lê Tương Dực (1510 - 1516) mà dư luận gọi là Vua lợn: Ham chơi mà không quyết đoán, việc thổ mộc bừa bãi, nhân dân thất nghiệp, trộm cướp nổi dậy đến nguy vong là bởi đấy (Đại Việt sử ký toàn thư). Năm 1513, sứ thần nhà Minh là Phạm Hy Tàng cũng nhận xét: Quốc vương An Nam mặt thì đẹp mà người lệch, tính thích dâm, là Vua lợn, loạn vong sẽ không lâu đâu . Chính năm 1515, Lê Uy Mục đã sai Vũ Như Tô xây Cửu trùng đài làm khánh kiệt tiền của, sức dân.
Trong thời kỳ này, năm 1509, thầy học của Nguyễn Bỉnh Khiêm là Lương Đắc Bằng (đậu bảng nhãn trong kỳ thi tháng tư Kỷ Tị, 1499) đã viết bài hịch thẳng tay kể tội Lê Uy Mục là bạo ngược, chuyên chính, tham lam trong đó có đoạn viết: Tước đã hết mà lạm thường không biết, dân đã cùng mà lạm thu không cùng. Phú thuế thu đến tơ tóc mà dùng như bùn đất, bạo ngược như Tần Chính, đãi công thần như chó ngựa, coi dân chúng như cỏ rác . Và sau đó khi cuộc khởi nghĩa thành công, Lương Đắc Bằng được thăng Tả thị lang bộ lại nhưng ông lại chối từ lấy cớ cử tang thân phụ để về Thanh Hóa dạy học và lúc này Nguyễn Bỉnh Khiêm đã 18 tuổi vào Thanh theo học.
Năm sau 1510, Lương Đắc Bằng lại dâng vua sách lược trị bình gồm 14 điểm nhưng không được sử dụng. Trong bối cảnh cuộc khởi nghĩa nông dân nổ ra khắp nơi, dân chúng lầm than đói khổ, Mạc Đăng Dung (sinh năm 1483, hơn Nguyễn Bỉnh Khiêm 8 tuổi) đứng lên lật đổ triều Lê, lập ra triều nhà Mạc là một sự thay thế khó tránh khỏi, đáp ứng lòng mong đợi của mọi người.
Nguyên Mạc Đăng Dung vốn là một người đánh cá rất khỏe ở làng Cổ Trai thuộc vùng Đồ Sơn, khi còn thanh niên đã gặp bà mẹ Nguyễn Bỉnh Khiêm. Tương truyền rằng bà thấy tướng mạo chàng trai thật là đại quí nhưng tiếc là cuộc hôn nhân với ông Văn Định đã lỡ nên buồn rầu hối hận cả đến mấy năm(!). Năm 1508, Mạc Đăng Dung thi trúng võ cử được lên chức Đô chỉ huy sứ phụ trách vệ thần vũ trong cung. Từ đó đến năm 1526, ông được phong Thái sư An Hưng vương và tháng 6 năm này ông từ Cổ Trai trở vào hiếp vua phải nhường ngôi và xưng hoàng đế, đại xá cho dân, đổi niên hiệu là Minh Đức, lấy Hải Dương làm Dương Kinh lập ra nhà Mạc.