Tác giả: Nguyễn Ngọc Tư

Thể loại: Tùy Bút

Giới thiệu:

Trong Chợ Trời Của Kỷ Nguyên Ngã Giá
Bạn kể nhỏ tới giờ bạn bị đòn hai lần. Nhớ đời. Không hẳn vì ít đòn mà nhớ như khắc như khảm. Lần đầu là năm bạn mười bảy tuổi, quãng đó là mùa đầu của làn sóng lấy chồng ngoại quốc. Cô bạn bên xóm được gả tới Busan, năm sau về thăm nhà, đem theo ông chú chồng muốn tìm vợ. Bạn được rủ qua cho người ta coi mắt, cùng với mấy đứa con gái bên xóm. Hôm đó cả đám cũng không cần ưỡn ẹo tới lui, chỉ ngồi đó thôi, cắn hột bí, phát vào vai nhau cười. Chiều lại thì má bạn hay, bà bắt nằm dài trên ván ngựa, quất ba roi, thẳng tay.
‘Má đẻ con chớ không đẻ món hàng, sao tuỳ tiện cho người ta săm soi’, bạn nhớ lúc quăng cây thước thợ may gãy đôi đi, má khóc tức tưởi một hồi, khóc lớn hơn cả bạn, khi đó choáng váng vì trận đòn đầu đời, vì nhận ra mình hạnh phúc cỡ nào bởi được nuôi dạy tử tế mà không cần kinh qua những trận mưa roi.
Năm bạn hai mươi hai tuổi, thử việc ở công ty bảo hiểm. Một tối ba nhìn thấy bạn xỉn mèm trong quán nhậu, vì khách nói uống hết mấy chai này anh sẽ ký hợp đồng. Bạn tỉnh dậy thấy mình ở nhà, không nhớ về được bằng cách nào, nhưng nhớ được chỗ mình nằm đây đúng chỗ bị đòn lần trước, nhưng đợt này khác ở người cầm roi.
‘Con là ai mà muốn bán mình bằng mấy cái hợp đồng rẻ mạt?’, ba nói trước khi quật bạn một roi duy nhất, rồi nghẹn giọng bỏ ra ngoài.
Bốn roi tất thảy đó thay đổi bạn. Cây roi chỉ chạm vào bề mặt thịt da, nhưng lời của ba má thì vào đến xương tuỷ. Rằng người ta thì không phải hàng hoá, ít nhất cũng không cho phép bản thân coi chính mình là thứ có thể bán mua.
Bạn không coi đó bài học đạo đức. Nó là ngón tự vệ. Hệt như bạn đi học mấy khoá aikido phòng thân. Đặt mình ra ngoài những cuộc mặc cả là một thứ kỹ năng sống, nhất là trong cái kỷ nguyên nhốn nháo bán mua này. Thứ gì cũng có thể là món hàng, thánh thần chung phận, điểm thi đại học giá cao, nội tạng đắt hàng, tới mấy bộ xương khô còn được nhiệt tình chào bán.
Có quá nhiều thứ được nguỵ trang kỹ càng trong kỷ nguyên ngã giá. Những hợp đồng lao động không ghi điều khoản đi uống bia tiếp khách công ty vào cuối giờ và ký giao kèo làm ăn trong quán nhậu lúc nửa đêm. Những tiệm gội đầu mát xa treo bảng việc nhàn lương cao bao ăn ở. Những chị sếp hay bảo nhân viên chạy về nhà chị ấy gom quần áo đang...