Tác giả: Nguyễn Công Hoan

Thể loại: Truyện Ngắn

Giới thiệu:

Trung Thành
Hồi còn thực dân Pháp thống trị, không biết nịnh hót giỏi thế nào, mà thằng Mai, từ là một chú bé con kéo quạt ở trong trại binh, nó làm được đến tuần phủ một tỉnh. Chắc hẳn nó phải phản dân, phản nước ghê gớm đến thế nào mới được. Để thưởng mỗi thành tích của nó, quan thầy nó gắn cho nó một cái mề-đay. Nó có cả thảy bảy chiếc, đeo choáng cả ngực.
Cái dấu hiệu nhục nhã nhất của đời làm quan nó, là cái bắc đẩu bội tinh, thì nó lại cho là vinh dự nhất. Nó khoe mãi, đó là phần thưởng cao quý nhất của chính phủ đền công cho các quan An Nam, mà chỉ từ hàng Tổng đốc trở lên mới được. Sở dĩ nó được thưởng mề-đay đó, là vì năm đó nó ở Thái Nguyên, đã có công dẹp cộng sản rất đắc lực.
Thường nói chuyện với bạn đồng liêu, nó tiếc sinh không hợp thời. Giả sử nó sinh sớm hay muộn bốn mươi năm, thì nó còn làm to hơn Cụ Hoàng Cao Khải…, cụ Hoàng Cao Khải của nó là loại Việt gian bán nước số một, được Tây cho làm Kinh lược Bắc Kỳ và được thưởng hàm Quận công.
Năm 1930, sau ngày khởi nghĩa Yên Bái, nó nghe chuyện giặc Pháp đem máy bay đến triệt hạ làng Cổ Am, vì làng ấy chứa cách mạng. Một tên Tổng đốc về hưu, ở làng, lo sợ bom đạn giội xuống nhà mình, bèn mặc mũ áo đại triều, đeo tất cả mề-đay, ra ngồi ở sân.
Khi thấy máy bay liệng đến gần, thì nó nâng cái mề-đay bắc đẩu trên gan bàn tay, giơ lên cao, để các quan ở trên trông rõ. Thằng Mai phục và khen mãi bạn và thông minh, nhanh trí khôn.
Cho nên sau ngày Tổng khởi nghĩa, người ta khuyên nó đốt mẹ cả mũ áo lẫn mề-đay đi, thì nó không nghe. Nó giấu tất cả lên trần nhà. Bởi vì nó tiếc sự nghiệp làm giàu, làm sang của nó, nên giữ lại để kỷ niệm, làm gương cho con cháu. Biết đâu sau này không có lúc lại dùng.
Trong thời kỳ kháng chiến để thúc đẩy tính lưu manh của quân lính, thỉnh thoảng giặc Pháp kéo đến các làng gần vị trí để cướp của và hiếp phụ nữ. Đối với ngụy binh, thì chúng đặt ra ba hạng vé để bán. Hạng 20đ, hạng 50đ và hạng 100đ. Đứa nào mua hạng nào phải trả tiền trước, mới được đi. Và tùy theo giá vé, chúng được chia nhiều hay ít, hoặc hiếp những người đẹp hay xấu. Cũng có thằng mua vé mà về không được gì, hoặc vớ phải cái váy đụp, thì chửi nhặng cả cấp chỉ huy. Rồi bất kể cả kỷ luật, nó ra phố, xông bừa vào nhà người ta, để ăn lường, chơi qụyt.
Vì quanh miền này luôn...