Tác giả: Nguyễn Công Hoan

Thể loại: Truyện Ngắn

Giới thiệu:

Tôi Tự Tử
Một loạt truyện ngắn của ông viết vừa rồi về quan trường, tôi có đọc hết. Tôi nhận thấy có truyện ông bịa thêm nhiều, có truyện ông bịa thêm ít, nhưng những cốt truyện đều có thực cả. Tôi không oán trách gì ông, trái lại, nhân tiện hôm nay gặp ông đây, tôi xin hiến ông thêm một tài liệu để ông viết.
Ngày ấy, tôi mới ra làm quan, ngồi ở huyện T.V., một huyện rất còm cõi, với năm mươi bảy xã, rặt một giống dân cò trắng. Bọn chúng tôi, anh nào lép vế, ít tiền lễ mới phải nhận cái hạt khốn nạn này. Vì quanh năm chỉ làm đầy tớ dân. Thế mà đến vụ nước lớn, còn mất ăn mất ngủ nữa. Con sông Nhị Hà nó như một bà lão cay nghiệt, lại chảy qua huyện tôi những hai mươi cây số.
Tôi về T.V. được năm tháng, thì cố cày cục để được đổi trước mùa nước về Nam Định, hoặc Thái Bình chẳng hạn, ở những hạt béo bở và ít đê. Song, vì các phủ huyện như của bán đấu giá, nên người ta thách tôi một món tiền cao quá, mà tôi không đủ vốn để xuất ra buôn lấy lãi. Vì vậy, tôi đành miễn cưỡng ở lại T.V.
Năm ấy nhãn sai, và kiến ra nhiều. Theo kinh nghiệm, quyết là lụt to. Nhất là tôi nghĩ đến những ông huyện trước tôi, một ông vì chểnh mảng đê điều đến nỗi phải triệt hồi, một ông vì quá mẫn cán đến nỗi bị dòng nước lôi đi, thì tôi càng lo lắng cho công danh và số phận tôi quá.
Tính tôi thích chơi bời. Từ ngày mua được ô tô, không mấy chiều thứ Bảy tôi vắng mặt ở xóm Khâm Thiên. Vợ tôi ghen tuông đã dữ dội, nhưng con đầu Trà, nhân tình tôi, lại khéo chiều chuộng tôi quá lắm, khiến tôi không tài nào thật bụng với vợ được. Những ngày nghỉ, nếu tôi không lẻn được về với nó, tôi tưởng có thể phát điên phát cuồng lên. Cho nên những trận tam bành, những đêm giày vò, những lời đay nghiến của người đàn bà, đối với tôi, chẳng có công hiệu gì. Tôi vẫn liều lĩnh đi Hà Nội để được nghe những lời nỉ non, ỏn thót, để được bỏ ra hàng cuộn bạc giấy, vun đắp cho người yêu được ấm no.
Bởi cần kiếm thêm nhiều tiền, nên tôi phải bớt nhiều sự liêm chính. Vả làm quan mà không ăn tiền, bạn đồng nghiệp chúng tôi sẽ chê là gàn, là ngốc, là không biết làm quan. Cho nên, ngoài những món tự thằng dân ngu dại đem hiến cho tôi, tôi còn phải vẽ việc để khoét chúng nó một cách thậm bất công và thậm vô lí.
Tháng Bảy năm ấy, mưa ngâu sùi sụt suốt nửa tháng trời, không tạnh. Mà nước các ngả dồn về, mặt...